โสมเป็นหนึ่งในพืชที่คนเอเชียคุ้นเคยมานาน และพบเป็นส่วนประกอบในอาหารเสริมหลายชนิด แต่คำว่า “โสม” ครอบคลุมพืชหลายสายพันธุ์และหลายรูปแบบ การรู้ว่าบนฉลากหมายถึงโสมแบบไหนจึงช่วยให้เลือกได้อย่างเข้าใจมากขึ้น
โสมเกาหลีคือพืชอะไร
โสมเกาหลี หรือโสมเอเชีย มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Panax ginseng C.A. Meyer ส่วนที่นำมาใช้คือราก กลุ่มสารที่ถูกศึกษามากที่สุดในโสมเรียกว่า จินเซนโนไซด์ (ginsenosides) ซึ่งมีหลายชนิด และปริมาณแตกต่างกันตามอายุของราก แหล่งปลูก และวิธีแปรรูป
โสมขาว โสมแดง ต่างกันอย่างไร
- โสมขาว คือรากโสมที่ผ่านการล้างและทำให้แห้ง
- โสมแดง คือรากโสมที่ผ่านการนึ่งก่อนทำให้แห้ง จึงมีสีน้ำตาลแดง และองค์ประกอบของจินเซนโนไซด์บางชนิดเปลี่ยนไปจากโสมขาว
โสมเกาหลีไม่ใช่โสมอเมริกัน
โสมอเมริกันมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Panax quinquefolius แม้อยู่ในสกุลเดียวกันแต่เป็นคนละชนิด องค์ประกอบสารจึงแตกต่างกัน ผลการศึกษาของโสมชนิดหนึ่งจึงไม่ควรนำไปใช้แทนอีกชนิด ส่วน “โสมไซบีเรีย” ไม่ได้อยู่ในสกุล Panax เลย
งานวิจัยเกี่ยวกับโสมเกาหลี
มีการศึกษาโสมเกาหลีในคนจำนวนมาก โดยใช้รูปแบบ ขนาด ระยะเวลา และกลุ่มผู้เข้าร่วมที่แตกต่างกัน ผลที่ได้จึงหลากหลาย การอ่านงานวิจัยควรดูว่าศึกษาโสมรูปแบบใด ปริมาณเท่าไร และศึกษาในใคร ตัวอย่างหนึ่งคือ การศึกษาโสมแดงเกาหลีในผู้ใหญ่สุขภาพดี 100 คน ระยะเวลา 8 สัปดาห์ ซึ่งเราสรุปไว้พร้อมขอบเขตของการศึกษา
ข้อควรระวัง
- ผลข้างเคียงที่มีรายงาน เช่น ปวดศีรษะ นอนหลับยาก และไม่สบายท้อง
- โสมอาจมีผลต่อระดับน้ำตาลในเลือด ผู้ที่ใช้ยาเบาหวานควรปรึกษาแพทย์ก่อน
- โสมอาจมีปฏิกิริยากับยาบางชนิด เช่น ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (warfarin) ผู้ที่ใช้ยาประจำควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
- หญิงตั้งครรภ์ ให้นมบุตร และเด็ก ควรหลีกเลี่ยง
